Τα πρώτα χρόνια

Το παιδί χτίζει τα επτά πρώτα χρόνια της ζωής του όλες τις βάσεις που χρειάζεται και στις οποίες θα βασιστεί στη συνέχεια η ανάπτυξή του. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό για αυτά τα πρώτα χρόνια είναι η μίμηση και η σωματική εμπειρία του κόσμου μέσω των αισθήσεων. Μέσα από το πρότυπο του ενήλικα το παιδί μαθαίνει τον πρώτο χρόνο της ζωής του να περπατάει και τον δεύτερο να μιλάει. Αυτά τα δύο αποτελούν στον τρίτο χρόνο τη βάση για τη σκέψη. Τώρα το παιδί μπορεί να αντιληφθεί τους πρώτους συσχετισμούς των μηνυμάτων των αισθήσεων του. Μιμείται οτιδήποτε συμβαίνει στον χώρο γύρω του. Τα επτά πρώτα χρόνια δεν μπορούμε να καθοδηγήσουμε το παιδί με προειδοποιήσεις ή εντολές παρά μόνο με το δικό μας καλό παράδειγμα, μέσω των πράξεών μας.

Οι δουλειές των «μεγάλων»

Το μικρό παιδί μιμείται ό, τι βιώνει στο περιβάλλον του. Ως εκ τούτου είναι για τους παιδαγωγούς αυτονόητο ότι πρέπει να δημιουργήσουν για τα παιδιά τις συνθήκες που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να βιώσουν και να μιμηθούν αξιόλογες και λογικές δραστηριότητες και πράξεις. Στα μικρά παιδιά αρέσει πολύ να συμμετέχουν στις δουλειές των μεγάλων. Μέσα από τις απλές ακολουθίες δραστηριοτήτων, όπως το ζύμωμα του ψωμιού, το τύλιγμα του μαλλιού, η προετοιμασία του πρωινού, τα παιδιά βιώνουν και μαθαίνουν αυτούς τους συσχετισμούς, τους οποίους μιμούνται βοηθώντας τους μεγάλους.

Το φανταστικό παιχνίδι

Ο εμπειρικός κόσμος των παιδιών προσδιορίζει και το παιχνίδι τους που εξελίσσεται και εμπλουτίζεται μέσα από αυτόν. Στο παιχνίδι μιμούνται και επεξεργάζονται όσα βιώνουν στο περιβάλλον τους. Στο παιχνίδι ζει μια από τις σημαντικότερες ιδιότητες των παιδιών: η δημιουργική φαντασία. Τα παιδιά εντάσσουν και μιμούνται στο παιχνίδι τους αυθόρμητα ειδικά εκείνες τις χειρωνακτικές εργασίες που δεν συνοδεύονται από μηχανοκίνητα βοηθήματα. Το χαρακτηριστικό του φανταστικού παιχνιδιού είναι ότι οι πράξεις του παιδιού αποτελούν μίμηση καθημερινών βιωμάτων στο νοικοκυριό, την οικογένεια, την επίσκεψη στον γιατρό, στο κομμωτήριο κτλ. Αν και οι ιδέες και η επινοητικότητα του παιδιού εναλλάσσονται, δεν του λείπει ποτέ το απαιτούμενο υλικό για παιχνίδι, εφόσον έχει αφυπνιστεί η ικανότητα να μεταμορφώνει με τη φαντασία του τα πιο απλά πράγματα σε «πραγματικά» αντικείμενα. Έτσι μια ξύλινη ρίζα μπορεί να μεταμορφωθεί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού σε τιμόνι, καλάμι ψαρέματος, βούρτσα ή ακόμα και σε ένα μικρό γατάκι. Το παιδί παίζει με τη φαντασία του εναλλάσσοντας εικόνες και ιδέες, ανενόχλητος ηγεμόνας στο βασίλειο της φαντασίας. Σε αυτή την ηλικία το παιδί γεμίζει τα πάντα με ζωή, ψυχή και νόημα. Στο παιχνίδι το παιδί επεξεργάζεται το περιβάλλον του. Παίζοντας εξασκείται και μαθαίνει, χωρίς να το κατευθύνει κανείς σε πρόωρη διανοητική επεξεργασία.

Αφύπνιση της παρόρμησης

Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι ενήλικες όταν είναι μαζί με τα παιδιά να απασχολούνται ει δυνατόν κατά τέτοιον τρόπο που να ξυπνούν στα παιδιά την απαραίτητη παρόρμηση. Όταν μια παιδαγωγός κόβει π.χ. το μήλο για το μούσλι ή σιδερώνει, διεγείρει τη φαντασία του παιδιού. Δεν δασκαλεύουμε τα παιδιά, αλλά αφήνουμε το κάθε παιδί να μάθει μέσω της δικής του ικανότητας μίμησης.